Vitamine A – Essentiële vetoplosbare vitamine voor zicht en huid
Vitamine A (retinol) is een essentiële, vetoplosbare vitamine die een cruciale rol speelt in de gezondheid van de ogen, de opbouw en het herstel van huid en slijmvliezen, en de normale werking van het immuunsysteem. In voedingssupplementen wordt het toegevoegd ter ondersteuning van het gezichtsvermogen (vooral in het donker) en voor weefselherstel, als onderdeel van een evenwichtige leefstijl. Omdat een teveel aan vitamine A schadelijk kan zijn, dienen supplementen met zorg en in de juiste doseringen te worden gebruikt. Let op: de zoekterm “Vitamin A Prep” kan ook verwijzen naar een specifiek cosmetisch product (zoals CREAR Vitamin Prep 10 ml, een vloeistof gebruikt als primer om de hechting van gelnagels te verbeteren) of naar een officiële farmacologische bereiding (zoals beschreven in de Amerikaanse Farmacopee, USP). Deze tekst focust echter op vitamine A als voedingssupplement.
Kenmerken, herkomst en samenstelling
Vitamin A foods
In onze voeding komt vitamine A in twee hoofdvormen voor. De “voorgevormde” vitamine A (retinol) zit uitsluitend in dierlijke producten, waarbij lever met grote afstand de rijkste bron is; andere bronnen zijn vis, boter, en eieren. Daarnaast bevatten plantaardige producten, zoals felgekleurde groenten (wortels, zoete aardappel) en fruit (mango), een voorloperstof genaamd provitamine A (met name bèta-caroteen). Het menselijk lichaam kan dit bèta-caroteen in de darmen zelf omzetten in actieve vitamine A. In voedingssupplementen en farmaceutische bereidingen wordt vaak gebruikgemaakt van de stabielere, voorgevormde varianten zoals retinylacetaat of retinylpalmitaat. Voor veganistische of mildere supplementen wordt daarentegen vaak bèta-caroteen als bron gebruikt, omdat het lichaam hiermee zelf de omzetting kan reguleren, wat de kans op overdosering verkleint.
Gebruik in voedingssupplementen
Vitamine A (als op zichzelf staand supplement of in een multivitamine) wordt voornamelijk gebruikt voor:
-
Het behoud van een normaal gezichtsvermogen, met name om nachtblindheid te voorkomen en het functioneren van het netvlies te ondersteunen.
-
De structurele integriteit van de huid en slijmvliezen, aangezien de vitamine helpt bij de celvorming en -deling.
-
Het ondersteunen van een robuust immuunsysteem; het helpt de barrièrefunctie van de darmen en luchtwegen gezond te houden om pathogenen buiten te sluiten.
-
Als krachtige antioxidant (vooral in de vorm van bèta-caroteen) om de cellen te beschermen tegen schade door vrije radicalen.
Dagelijks gebruik en welzijn
De aanbevolen dagelijkse behoefte voor volwassenen is in Nederland ongeveer 700 microgram (µg) voor vrouwen en 900 µg voor mannen. Vitamine A slaat zich, in tegenstelling tot wateroplosbare vitamines, op in het lichaamsvet en de lever. Dit betekent dat langdurige overdosering (meer dan 3.000 µg per dag) tot een toxische opbouw kan leiden. Zwangere vrouwen dienen in het bijzonder op te passen: een hoge dosis voorgevormde vitamine A is schadelijk voor de foetus, waardoor zij worden geadviseerd orgaanvlees (zoals leverpaté) te vermijden en geen hooggedoseerde vitamine A-supplementen te nemen.
